KISA TARIH 3 bin yillik tarihi boyunca Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanli uygarliklarina evsahipligi yapmis Safranbolu; tarihi Ipek Yolu üzerinde yer aliyor. Orta Asya’dan göç ederken Oguz Türklerinin Karakeçili asiretinin geçis noktalarindan biri olmus ve asiretin kollarindan biri tarafindan kurulmustur. Ilk yerlesim Yörük Köyü’nde olurken, Osmanli baskilari sonucu yerlesik düzene geçilmistir. Safranbolu’da en eski evi olan ‘Onbasigil Evi’, 450 yilliktir. Türkiye’de koruma altina alinmis 40 bin yapidan 1200 tanesi Safranbolu sinirlari içindedir ki bu da yörenin tarihi önemini açikça belirtmektedir. Safranbolu’nun bir diger özelligi de 1994 yilinda UNESCO’nun Dünya Mirasi listesine dahil edilmis olmasidir. NEREYI GEZSEK? Safranbolu, Bati Karadeniz bölgesinin en önemli tarihi yörelerinden biridir. Kis sezonunda havalarin bozmasi ve gezmeyi imkansiz kilmasi nedeniyle, kis mevsimi disinda tüm mevsimlerde gidilebilir – özellikle ilkbahar en uygun ziyaret mevsimidir. Safranbolu’da üç ana bölge bulunmaktadir; Kiranköy, Çarsi ve Baglar. Çarsi Bölgesi iki vadi arasina kurulmus olmasi nedeniyle rüzgarlardan korunmus bir yapiya sahiptir. Baglar Bölgesi ise tam tersine bir düzlük üzerine kurulmus oldugundan dogaya karsi savunmasiz kalmistir. Bu yüzden eski Safranbolu sakinlerinin iki evleri vardir; yazlarini serin Baglar bölgesinde geçirirken kislarini ise sicacik yanan ocaklariyla Çarsi bölgesindeki evlerinde geçirirlerdi. Safranbolu Evleri Safranbolu’nun dünya mirasi olarak nitelendirilmesinin en önemli nedenlerinden biri de insanlarinin dogaya, birbirlerine ve geçmise olan saygilaridir. Böylece birbirlerinin alanini isgal etmeden, geçmisi yok etmeden, dogayi koruyarak Safranbolu tarihinin günümüze kadar ulasmasini saglamislardir. Özellikle çok nüfuslu büyük aile yapisi ve yagisli iklim Safranbolu evlerinin yapisini etkilemis önemli unsurlardandir.
Evlerin yapimi sirasinda tek malzemeyle yetinilmemis; ker***, tas, ahsap ve kiremit kullanimiyla yapilar tamamlanmistir. Tarihi Safranbolu evlerinin sayisi yaklasik 2000 kadardir. Bunlar yaslari 100 ila 500’e kadar uzanan yapilardir. Genelde üç kat olarak düzenlenen bu evlerin genelde 6-8 adet odalari bulunmaktadir. Ilk kat depolama bölümlerine (ahir, kazanlar, odun depolari...) ayrilirken, ikinci katta mutfak ve selamlik gibi günlük kullanim alanlari yer almaktadir. En üst kat ise yatak odalarinin bulundugu kisisel bölümlerden olusur. Özellikle üst kattaki odalarda tavan islemeleri muhtesem sekilde odalari güzellestirmistir. Bazi evlerde ise, selamliklarinin içinde havuzlar bulunmaktadir.
Kaymakamlar Evi Tipik Safranbolu evleri yapisinda düzenlenmis bu yapi, müze olarak ziyaretçilere hizmet vermektedir. Safranbolu yasamini yansitan bu binayi görmeniz, Safranbolu ve bölge hayatini çok daha iyi anlamanizi saglayacaktir. 18. yüzyil baslarinda kisla kumandani tarafindan yaptirilan bu binanin bahçesinde eskiden usak evi olarak kullanilmis küçük ev, günümüzde cafe olarak kullaniliyor. Kilerciler Evi: 1884 senesinde yapimi tamamlanan bu tarihi ev de günümüzde müze olarak kullaniliyor. Haremlik ve selamlik bölümleri ayri sokaklara açilan bu binayi çevreleyen duvar da görülmeye deger.
Cinci Hani 17. yüzyilda yapimi tamamlanmis bu yapi, Çarsi Bölgesi’nde kesinlikle gezilmesi gereken yerlerden biridir.Ipek Yolu üzerinde bulunmasi nedeniyle tüccarlarin ve gezginlerin ugrak noktasi olan Safranbolu’da konaklamanin merkezi olarak uzun yillar görev yapmistir. Eski Hükümet Konagi Iki katli, görkemli binanin yapiminin tamamlanmasi 1904 senesine rastlamaktadir. Safranbolu’nun Kale bölgesinde bulunan bu konak, günümüzde müze olarak kullanilmaktadir. Incekaya Su Kemeri Merkeze 7,5 km. uzaklikta bulunan bu kemer, geçmiste su kaynagindan ilçeye su getirilmesi için kullanilmistir. 6 kemerli bu görkemli yapi, 116 m. uzunlugunda ve 110-220 m. genisligindedir. Tarihi Safranbolu Saat Kulesi Zembereksiz saate sahip bu kule, Padisah III. Selim tarafindan 1797 senesinde yaptirilmistir. Cuma, Cumartesi ve Pazar günleri gezilebilir.
Hala Geçmisini Yasayan Bir Köy
Yörük Köyü Tam bir müze-kent görünümünde olan Yörük Köyü, Safranbolu’nun el degmemis tarihi güzelliklerini gözler önüne sermektedir. Burasinin korunmus kalmasinin en önemli nedeni, Yörük Köyü sakinlerinin bilinçli ve saygili -dogaya ve birbirlerine- kisilikleridir. Zaten çogu büyük sehirde oturmakta olan Yörük Köyü yerlileri, tatillerini geçirmek için Safranbolu’ya gelirler.
Safranbolu merkezine 11 km. uzaklikta bulunan Yörük Köyü, Safranbolu’nun küçük bir maketi sayilmaktadir. Turistlerin en önemli ugrak yerlerinden biridir. Her yil Eylül basinda yapilan ‘Yörük Köy Günü’ de gelenek görenekleri yerel halkla beraber görebilmeniz açisindan ilgi çekici olabilr. NE YESEK? Safranbolu, yöresel yemekler açisindan çok zengin bir bölgedir. Geçmisinden gelen Türk kültürü temelli yemeklerinden vazgeçmemis, ziyaretçilerine de misafirperverligiyle beraber bu yemeklerin sunumunu devam ettirmistir.
Safranbolu’nun en önemli tatlari arasinda yer alan ‘gözleme’yi tatmak istiyorsaniz kesinlikle Yörük Köyü’ne ugramaniz gerekiyor. Peynirli, ispanakli ve kiymali çesitleri arasindan dilediginizi seçebilir; tadi damaginizda kalacak çok güzel bir ögle yemegi yiyebilirsiniz. Bu gözlemeleri Istanbul’da bulurum diye geçistirmeyin! Kesinlikle Safranbolu’da deneyin!
Kuyu kebabi, yayim makarnasi ve su böregi de denemeniz gereken diger Safranbolu tatlaridir. Tatli Zamani Safranbolu’nun yemek sonrasi tatlilari da çok ünlüdür. Özellikle ‘cevizli yaprak helvasi’ kesinlikle denenmesi gereken bir tattir. Agaç kökü çöven bitkisi ile ceviz-seker karisimindan yapilan bu enfes tatlinin tadina varabilmeniz için çignemeniz yerine damaginizda islatmaniz yeterli oluyor.
Ev baklavalari ve Safranbolu lokumu da kesinlikle denenmesi gereken essiz lezzetlerdir.Sofralik olarak üetilen ve artik bulunmasi iyice zorlasan ‘Çavus Üzümü’ de yöreye özgü tatlar arasindadir.
NE ALSAK? Kapi Tokmaklari
Safran bitkisinden adini almasina ragmen, Safranbolu’nun tarihi evleri safran bitkisinin ününü geçmistir. Bu yüzden de Safranbolu’da alisveris daha çok tarihle ilgili esyalardan yapilmaktadir. Bu esyalardan en önemlisi kapi tokmaklari ve eski zaman kapi zilleridir. Özellikle eskicilerde bulabileceginiz tarihi tokmaklar, eve götürülebilecek çok degerli Safranbolu hatiralarindan biri olabilir.
Bu tokmaklar, sahipleri hakkinda da bilgi vermeleri açisindan çok ilginç sayilirlar. Evlerin kapilarinda genellikle tek degil, iki adet tokmak bulunuyor. Bunlardan daha büyük ve tok olanini beyler kullaniyor; gelenin bey oldugunu ve ev içersindeki hanimlarin toplanmalari gerektigi ikazini veriyor. Küçük tokmak ise gelenin bir kadin oldugunu haber veriyor. Bazi evlerde bulunan üçüncü tokmak ise gelenin çocuk oldugunu içerdekilere bildriyor.
El Emegi, Göz Nuru... Safranbolu’da geleneklere siki sikiya bagli kalmis olmanin getirdiklerinden biri de el yapimi esyalara ve üretimlere verilen önemdir.Bunun sonucunda da Safarnbolu’da pazarlarda alisverise çiktiginiz zaman, en çok rastladiklariniz elisi çeyizlikler, tahta oymalar, incik-boncuk ve islemelerdir. Bunlar hem zerafetleriyle hem de Türk kültürünün ne kadar zevkli oldugunu ispatlamasiyla evinizin bas kösesine koyabileceginiz türden esyalardir.
Demirciler Çarsisi Akçasu Deresi’nin iki yanina kurulmus bu çarsi, sicak ve soguk demircilik el sanatlari üretiminin yapildigi tek Lonca çarsisidir. Inanilmaz dikkat ve beceri isteyen bu sanatin yerinde ve ustalari tarafindan devam ettirilisini görmeniz çok ilginç olabilir.
Yemeniciler Arastasi Köprülü Mehmet Pasa Camii’nin bitisinde bulunan bu pazar, 48 dükkandan olusmaktadir. ‘Yemeni’ adi verilen ayakkabilarin Safranbolu’da yapim merkezidir. Ustalarinin elinden çikan bu eski zaman ayakkabilari, turistlerin evlerine götürdügü en önemli hediyelik esyalardandir.
Doganin Yöreyi Isimlendirisi Safran Çiçegi
Ismini yörede yetisen safran çiçeginden almistir. Kendi agirliginin yüzbin kati kadar siviyi sariya boyama özelligine sahip olan bu çiçek kimya sanayiinde kullanildigi gibi, baharat olarak sofralarda da kullanilmaktadir. Maddi degeri çok yüksek olan bu çiçek tohumunun dünyada üretildigi ender yerlerden biri de Safranbolu’dur. SAFRANBOLU’YA GIDIS Istanbul’dan 406, Ankara’dan 220, Bolu’dan 140 km. ve Karabük ilinden 10 km. uzakliktaki Safranbolu’ya ulasmak çok kolay! Karabük ilimize bagli bu tarihi yöreye ulasmak için Bolu’yu geçtikten sonra Istanbul-Ankara karayolu üzerinde Gerede kesimine gelmeniz gerekiyor. Gerede kesiminden ayrilip, Gerede-Karabük yolunu takip ederek 90 km. sonra Safranbolu’ya ulasmaniz mümkün.
Özel otomobilinizle gitmeyi tercih etmiyorsaniz, otobüslerle de Safranbolu’ya gidisinizi ayarlayabilirsiniz. Ayrica Karabük il merkezine kadar da demiryoluyla ulsim mümkündür.
Iç: Havuzlu bir konakta kahve iç Gez: Safranbolu’nun en eski evi, ‘Onbasigil Evi’ni gez Gör: Geleneksel ve birbirinden farkli kapi tokmaklarini gör Satin al: Safranbolu maket evlerinden satin al Hayran kal: Bulak Magarasi’na hayran kal Tadina bak: Safranbolu lokumlarinin tadina bak Fotograf çek: Hidirlik Tepesi’nden fotograf çek
Ana
Sayfa
